Ks. Jan Szlachta Września – wyrwany z niepamięci

Wyrwany z „nieubłaganej niepamięci”

W piątek 11 września 2026 r. przypada 85. rocznica męczeńskiej śmierci wrzesińskiego dziekana ks. Jana Szlachty. Umarł z wycieńczenia w niemieckim obozie koncentracyjnym w Dachau, gdzie był szczególnie gnębiony z racji podeszłego wieku i swojej niezłomnej postawy wobec niemieckich oprawców. Nie oszczędzał go zwłaszcza blokowy – Niemiec, który zimą, na przełomie 1940/41 r., wystawiał go na mróz bez czapki na głowie i w obozowym ubraniu. Trzeba pamiętać przy tym, że Dziekan cierpiał na chorobę wrzodową i w związku z tym przeszedł kilka operacji. Ksiądz Jan Szlachta od 1929 r. był proboszczem w parafii p.w. św. Jakuba w Niechanowie, a 23 lipca 1933 r. został mianowany dziekanem dekanatu wrzesińskiego. Wydawałoby się, że odszedł w niepamięć, tym bardziej, że jak wspominają współwięźniowie, umarł cicho 11 IX 1941 r., pokornie znosząc cierpienie.

Jednak niezbadane są ludzkie losy. Oto bowiem w 2022 r. młodzież z Zespołu Szkół Politechnicznych oraz parafii p.w. św. Królowej Jadwigi we Wrześni, z inicjatywy ks. Leszka Zycha rozpoczęła realizację projektu pt. „Wiara i Pamięć” poświęconego męczennikom Ziemi Wrzesińskiej. Druga edycja tego projektu została poświęcona właśnie ks. Janowi Szlachcie. Uczniowie wraz z opiekunami odwiedzali obozy koncentracyjne na terenie Polski i Niemiec, zbierali dokumentację, docierali do archiwów. W ZSP na ścianie pamięci została umieszczona urna z ziemią przywiezioną przez młodzież z terenów różnych obozów zagłady.

Spacerując po Wrześni i Niechanowie, można natknąć się na liczne miejsca upamiętniające Wrzesińskiego Dziekana. Na ścianie kaplicy na cmentarzu parafialnym we Wrześni wisi tablica poświęcona kapłanom męczennikom ziemi wrzesińskiej, a niedaleko pomnika Dzieci Wrzesińskich znajduje się rondo im. Księdza Jana Szlachty. To przy tym właśnie rondzie w Święto Umocnienia Tożsamości, 16 kwietnia 2026 r., odsłonięto pomnik ks. Jana Szlachty i odczytano list od Prezydenta Polski Karola Nawrockiego, który z racji pełnionych obowiązków nie mógł osobiście uczestniczyć w tym wydarzeniu. Dziekan Szlachta otrzymał również pośmiertnie tytuł honorowego obywatela Niechanowa.

Warto zatem w codziennym ferworze zajęć, choć na chwilę pomyśleć o tych, którzy niegdyś chodzili ulicami Wrześni, Niechanowa i okolic. Dzięki zaangażowaniu młodzieży, nauczycieli, ludzi świata nauki i księży w ramach projektu zostały wydane książki pt. „Więcej niż pamięć” oraz „Teraz mogę więcej”. Powstał też film pt. „Pamięć chwili”. Obecnie rozpoczęła się trzecia edycja projektu, którą swym patronatem objął Prymas Polski Wojciech Polak. W związku z tym trwają prace nad kolejną książką, tym razem poświęconą duchowości dziekana Szlachty. W przygotowaniu jest też scenariusz, który młodzieży z ZSP posłuży za kanwę filmu o znaczeniu Eucharystii w życiu ks. Szlachty. W obliczu tak wielu wydarzeń fenomenem wydaje się to, że po tylu latach historia tego skromnego, ale niezwykle pracowitego, wielkiego duchem kapłana inspiruje nie tylko starszych, ale przede wszystkim młodych, duchownych i świeckich, a zainteresowanie jego osobą ciągle wzrasta i zatacza coraz szersze kręgi.

Dla nas, mieszkańców Wrześni i okolic, najważniejszy powinien być fakt, że jest to kapłan, który był związany z ziemią gnieźnieńską i wrzesińską, a zwłaszcza z wrzesińską Farą, kapłan, o którego beatyfikację prosili Księdza Prymasa właśnie uczniowie ZSP w czasie obchodów Święta Umocnienia Tożsamości. Dziekan Szlachta nie tylko był, ale nadal jest wśród nas wyrwany z „nieubłaganej niepamięci” przez wrzesińską młodzież i jej opiekunów.